Początki tego urokliwego miejsca w świętokrzyskiem sięgają 1617 r. W tym bowiem czasie powstała fundacja wojewody krakowskiego Jana Magnusa Tęczyńskiego – druga w Polsce Pustelnia Kamedułów.

Okruchy historii

Kamień węgielny pod budowę kamedulskiego klasztoru w Pustelni Złotego Lasu położono 1 maja 1624 r. Konsekracji kościoła pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny dokonano 27 września 1637 r. Zarówno klasztor, jak i kościół były budowane zgodnie z zaleceniami budowlanymi i architektonicznymi Kongregacji Monte Corona. Do realizacji tych zaleceń zaangażowano wielu wybitnych artystów. W gronie tym znaleźli się: o. Venanty da Subiaco (jeden z przeorów, który był zarówno autorem obrazów w kościele i kaplicach bocznych, jak i całości koncepcji ikonograficznej), Jan Baptysta Falconi oraz Karol de Prevot. Dzięki ich kunsztowi klasztor zyskał miano perły architektury barokowej.

Kameduli przebywali w Rytwianach ponad dwa wieki. Nie omijały ich nieszczęśliwe wypadki losowe – dwa pożary (w 1737 i w 1741 r.), podczas których spłonęły wieża kościoła i biblioteka, oraz burzliwe wydarzenia związane z historią Polski. Rytwiany znalazły się na terenie zaboru rosyjskiego i na mocy dekretu o zniesieniu klasztorów z 17 kwietnia 1819 r. dokonano kasaty rytwiańskiej pustelni. W 1860 r. opuszczony klasztor powierzono ojcom franciszkanom reformatom, jednak po upadku powstania styczniowego w 1864 r. władze carskie zmusiły ich do opuszczenia Rytwian. Kameduli powrócili do pustelni w roku 1925. Niestety, stan zniszczonych zabudowań uniemożliwiał im zamieszkanie i prawidłowe funkcjonowanie. Dziesięć lat później, dzięki staraniom ostatniego właściciela dóbr rytwiańskich Artura Radziwiłła, świątynia stała się kościołem parafialnym i była nim do 1995 r. Obok pięknego barokowego kościoła do naszych czasów przetrwały zaledwie szczątki zrujnowanych zabudowań klasztornych. Warto dodać, że żyjący potomkowie rodu Radziwiłłów chętnie odwiedzają Pustelnię Złotego Lasu.

Istotne zmiany w pustelni nastąpiły z początkiem nowego tysiąclecia. W 2001 r. z inicjatywy biskupa sandomierskiego Wacława Świerzawskiego, wielkiego miłośnika Pustelni Złotego Lasu, powstał Diecezjalny Ośrodek Kultury i Edukacji „Źródło”, a świątynia została ustanowiona kościołem rektoralnym. Biskup mianował ks. Wiesława Kowalewskiego rektorem kościoła pokamedulskiego i dyrektorem ośrodka. Kapłan ten w tym niezwykłym miejscu pracuje z wielkim oddaniem po dziś dzień.

W kolejnych latach, dzięki staraniom gospodarza i wsparciu wielu osób oraz instytucji, przy udziale sponsorów i dobrodziejów, a także dzięki funduszom Unii Europejskiej, odremontowano zniszczone zabudowania klasztorne i powołano do życia Centrum Terapeutyczne SPeS (jako duchowe uzupełnienie SPA), zajmujące się pomocą ludziom zagrożonym skutkami współczesnej cywilizacji.

Odkrycia archeologiczne

Badania archeologiczne, które rozpoczęto w ubiegłym roku, zostały podjęte podczas prowadzonych od kilku lat prac rewitalizacyjnych całego kompleksu. Archeolodzy pod kierunkiem Moniki Łyczak z krakowskiej firmy „Framea”, wspierani przez harcerzy hufca staszowskiego, znaleźli wiele cennych przedmiotów: naczynia ceramiczne, monety, przedmioty codziennego użytku, które pozwalają określić, jak wyglądało codzienne życie mnichów pustelników. Zaskakującym jednak odkryciem jest fakt istnienia w Pustelni Złotego Lasu 12, a nie, jak dotychczas sądzono, 16 domków pustelniczych. Największym zaskoczeniem było odkrycie, że każdy z domków miał zupełnie inną strukturę. Zależała ona od tego, czym każdy mnich się zajmował. Dlatego też inny domek miał mnich zajmujący się ziołami, inny zakrystian, a jeszcze inny – kucharz. Odkopane przez archeologów skarby, opisane i skatalogowane, zostaną pokazane w Pustelni Złotego Lasu podczas planowanej wystawy.

Radość spotkań

Klasztor położony jest w specjalnej leśnej strefie przyrodniczo-krajobrazowej z przewagą buku, dębu i grabu. W jego bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się oryginalny pomnik przyrody – Dąb Trzybratek. Krajobraz otaczający Rytwiany i pokamedulską pustelnię nie stracił na atrakcyjności i nadal przyciąga spragnionych ciszy i kontaktu z przyrodą.

W kompleksie Pustelni Złotego Lasu znajdują się: zabytkowy kościół, Centrum Terapeutyczne SPeS, kamedulska galeria, biblioteka, piękne ogrody klasztorne, „Aleja Gwiazd”, dedykowana aktorom i twórcom serialu „Czarne chmury”, oraz Muzeum Serialu „Czarne Chmury”. Powstało ono we wrześniu 2013 r. z okazji jubileuszu 40-lecia nagrywania serialu. Tutaj właśnie zorganizowano uroczystości jubileuszowe. Wzięli w nich udział aktorzy, odtwórcy głównych ról, m.in. Leonard Pietraszak, serialowy pułkownik Krzysztof Dowgird, Elżbieta Starostecka oraz Maciej Rayzacher, który wcielił się w postać kapitana Knothe. Przybyły wówczas tłumy wielbicieli serialu.

W pustelni odbywają się doroczne imprezy plenerowe, m.in. odpust klasztorny (15 sierpnia), obchodzony z okazji konsekracji świątyni i nadania jej przez biskupa krakowskiego Tomasza Oborskiego tytułu „Eremus Silvae Aureae”. W tym roku będzie to już 378. odpust. Kolejna impreza to Leśna Apteka (ostatnia niedziela września, w tym roku – 27 września), podczas której proponowane są znakomite naturalne słodkości, leki i zioła. W czerwcu ub.r. w kalendarzu propozycji znalazł się Europejski Festiwal Smaków Klasztornych z konkursem kulinarnym „Smakołyki zza klauzury” (zawsze w pierwszy weekend po uroczystości Bożego Ciała, w tym roku – 6-7 czerwca).

Pomysł zorganizowania Europejskiego Festiwalu Smaków Klasztornych w Pustelni Złotego Lasu okazał się wyjątkowo trafiony. Zgromadził w ciągu dwóch dni rzesze zainteresowanych zaprezentowaną ofertą. Festiwal to pierwsza tego typu plenerowa impreza zarówno kulinarna, jak i artystyczna w Polsce. Jej celem jest prezentacja smakołyków kuchni klasztornych, tajników życia zakonnego, a także polskiej kultury.

Piękno ciszy

Poza tymi, nieco głośnymi, kilkoma dniami w roku pustelnia pulsuje ciszą, która tu dominuje i raduje przybyszów. Spokój wypełnia kościół, kaplicę, budynki klasztorne, dziedziniec kościelny i przyległe ogrody. Warto tu uciec od hałaśliwego świata. Dopełnieniem rozkoszy jest obficie zastawiony, gościnny stół z prawdziwie naturalną, zdrową żywnością. Spokojny wypoczynek zapewnia błogi sen w przytulnej, cichej celi. Od zameldowania do wyjazdu gość otaczany jest opieką ze strony niezwykle przyjaznego personelu. Jeśli potrzeba, do dyspozycji pozostaje ksiądz kapelan, gotowy wysłuchać, pocieszyć, doradzić, oraz pani psycholog i terapeuci, służący fachową pomocą. Warto tu przyjechać: na krótko (zwiedzić, pospacerować, coś zjeść, wypić sok z natki pietruszki czy mrożoną kawę) lub na dłużej (rekolekcje w ciszy, kilkudniowy pobyt indywidualny lub też zwiedzanie rowerem czy samochodem kilkudziesięciu okolicznych atrakcyjnych miejsc). W kalendarzu propozycji znajdują się także m.in.: rekolekcje wielkopostne dla osób bardzo zapracowanych (22-23 marca 2015 r.), rekolekcje adwentowe (18-20 grudnia 2015 r.) oraz turnusy świąteczne związane z Wielkanocą i Bożym Narodzeniem.

Pustelnia Złotego Lasu jest miejscem niezwykłym na mapie Polski, gdzie czuje się duchową opiekę braci kamedułów. Wraca się tutaj z ochotą, by prawdziwie naładować akumulatory. Atmosferę zapewnia położenie i historia pustelni oraz jej gospodarz – ks. Wiesław Kowalewski, który zaprasza nie tylko do uczestniczenia w imprezach plenerowych, uroczystościach kościelnych i rekolekcjach, ale także do gościny w każdym innym terminie. Drzwi Pustelni Złotego Lasu są otwarte dla każdego.

Jeśli przerastają cię problemy, które pojawiły się w twoim życiu, nie układa ci się życie rodzinne albo zwyczajnie chcesz trochę odpocząć – skorzystaj z zaproszenia gospodarzy Pustelni Złotego Lasu. Tu odnajdziesz święty spokój! Jeśli jesteś szczęśliwy, przyjedź tym bardziej. Tutaj odnajdziesz piękno ciszy, które potrzebne jest każdemu z nas.