O świętej pamięci abp. Kazimierzu Majdańskim pisano wielokrotnie z racji jego bogatej w owoce posługi dla Kościoła naszego regionu. Jednak brakuje szczegółowych prac na temat roli pasterzy Kościoła katolickiego w odbudowaniu wspólnoty społecznej na Ziemiach Zachodnich Polski i nie tylko jako instytucji z odmiennym od narzuconego przez władzę komunistyczną światem wartości, ale także jako duchowego centrum, które skupiało ludzi i pozwalało się poczuć razem i u siebie. Ponadto dorobek Księdza Arcybiskupa nie był przedmiotem analiz specjalistów – językoznawców. A przecież kapłan w swojej służbie posługuje się przede wszystkim słowem, toteż siła oddziaływania na wiernych jest ściśle uzależniona od jakości języka, jakim on się w swoim kaznodziejstwie posługuje.

We wrześniu ubiegłego roku nakładem Wydawnictwa Naukowego US ukazało się opracowanie z dziedziny językoznawstwa pod tytułem „Mówiąc Ojczyzna. Świat wartości w nauczaniu biskupa Kazimierza Majdańskiego” autorstwa doktor Marii Kabaty. Jest to pierwsza tak obszerna analiza lingwistyczna tekstów, które wyszły spod pióra abp. Kazimierza Majdańskiego. Autorka pokusiła się o opracowanie interdyscyplinarne, które łączy w sobie badanie struktury tekstów pisanych oraz ich oddziaływania na ludzi. Podstawę materiałową opracowania stanowił zbiór ponad 400 tekstów (kazania, homilie, listy pasterskie i przemówienia), które Ksiądz Arcybiskup kierował do wiernych diecezji szczecińsko-kamieńskiej. Analizie poddane zostały zarówno wystąpienia z lat 1979-92 (czyli z okresu posługi w Szczecinie), jaki i z lat późniejszych, na roku 2006 kończąc.

Część pierwsza

Monografia zasadniczo składa się z dwóch części. Pierwsza została poświęcona obrazowi ojczyzny narodowo-państwowej i ukazuje sposób postrzegania przez Biskupa terytorium Polski, wspólnoty narodowej oraz zespołu wartości, na które składa się kultura chrześcijańska, historia, tradycja i obyczajowość polska. Ponadto obraz Ojczyzny został przez Biskupa nakreślony na tle Europy, która zostaje przedstawiona w dwóch historyczno-kulturowych obrazach: jako twierdza, jak i wspólnota. Pierwszy realizuje się w obrazie katolickiej Polski, której posłannictwem jest obrona kultury europejskiej wyrosłej na cywilizacji chrześcijańskiej. Drugi stawia przed Polakami obowiązek przebaczenia, głoszenia misji ewangelizacyjnej i rozpowszechniania chrześcijańskich wartości w świecie.

W badanych tekstach rysuje się obraz Ojczyzny z punktu widzenia kapłana zatroskanego o dobro wspólnoty narodowej i jej chrześcijański świat wartości oraz gorącego patrioty mającego poczucie dumy z przynależności do wspólnoty narodowej, identyfikującego się z nią, dbającego o jej kulturę, historię, tradycję.

Część druga

Na drugą część pracy składa się obraz Ojczyzny regionalno-lokalnej, który zostaje zaprezentowany jako przestrzeń z charakterystycznymi cechami geograficznymi, wraz ze Szczecinem i poszczególnymi miejscowościami. Biskup, korzystając ze strategii perswazyjnych, przekazywał słuchaczom pozytywny obraz regionu i jego miast, wskazywał tym samym na ziemie zachodniopomorskie jako wartość szczególną. Region zachodniopomorski w homiliach biskupich stanowi element kulturowego dziedzictwa Polaków, a nade wszystko stanowi podstawę do rodzenia się dodatnich emocji, co zapoczątkowało u mieszkańców diecezji poczucie wspólnoty.

Do podjęcia takich badań skłoniła autorkę niezwykłość kontekstów socjologiczno-historycznych, które kształtowały szczecinian i wszystkich mieszkańców ziem zachodniopomorskich. Miała ona tu przede wszystkim na uwadze specyficzne postrzeganie Szczecina i jego okolic po 1945 r. jako miejsc niepolskich, których przynależność do Polski może być tymczasowa. Dopiero w dalszych latach powoli zmieniała się świadomość mieszkańców. Jednak poczucie wyobcowania i braku emocjonalnego związku z miejscem zamieszkania nie ustępowało natychmiast, a podjęcie przez bp. Kazimierza Majdańskiego obowiązków ordynariusza diecezji szczecińsko-kamieńskiej było wydarzeniem przełomowym w tym zakresie oraz w dziejach tych terenów.

Warto napisać kilka słów o autorce. Dr Maria Kabata jest adiunktem w Zakładzie Etnolingwistyki Instytutu Polonistyki i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego. Główną dziedzinę jej zainteresowań badawczych stanowi odmiana polszczyzny określana jako język religijny. Owocem jej pracy stała się wydana w 2010 r. książka pod tytułem „Współczesna poezja kapłańska – cechy stylowe”. Publikacja łączy wiedzę z filologii, religioznawstwa z analizą i interpretacją twórczości poetyckiej. Walorami tego studium jest wskazanie cech poezji kapłańskiej na podstawie bogatego materiału językowego – ponad 100 tomików autorstwa 39 twórców. Autorka ponadto zajmuje się popularyzowaniem poprawnej polszczyzny, uczestniczy w pracach Telefonicznej i Internetowej Poradni Językowej Uniwersytetu Szczecińskiego.