Czy muszę iść do prawnika żeby napisać testament?

Odpowiedź eksperta
Przepisy Kodeksu cywilnego wyróżniają dwie formy testamentów: testamenty zwykłe i szczególne.

Swą ostatnią wolę można spisać bez udziału prawnika, a konkretnie notariusza, podstawową formą testamentu jest bowiem testament własnoręczny, przez prawo zwany holograficznym. Jest on przewidziany w art. 949 Kodeksu cywilnego. Przepis ten formułuje trzy wymogi co do tej formy testamentu. Po pierwsze – testament musi być napisany własnoręcznie, pismem ręcznym. Drugim wymogiem jest podpis pod testamentem, a trzecim – umieszczenie daty. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Kolejną zwykłą formą testamentu jest testament allograficzny. Spadkodawca w tym przypadku oświadcza swoją wolę ustnie wobec wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Jest to więc testament traktowany jako urzędniczy. Wymagana jest obecność dwóch świadków. Oświadczenie spadkodawcy musi być spisane w formie protokołu.

W sytuacji, gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe, można sporządzić testament ustny. Spadkodawca składa wówczas oświadczenie w obecności co najmniej trzech świadków. Istnieją dwa sposoby stwierdzenia treści takiego testamentu. Pierwszym sposobem jest spisanie oświadczenia przez jednego ze świadków lub osobę trzecią przed upływem roku od chwili oświadczenia. Wymagane są: podpisy spadkodawcy i dwóch (lub wszystkich) świadków, podanie miejsca i daty sporządzenia pisma oraz miejsca i daty oświadczenia.

Drugim sposobem jest złożenie przez świadków oświadczenia przed sądem (jeżeli przesłuchanie jednego z nich jest bardzo utrudnione, można poprzestać na dwóch świadkach) w terminie 6 miesięcy od chwili otwarcia spadku.

Kolejnym testamentem jest tzw. testament podróżny. Spadkodawca (podróżujący polskim statkiem wodnym lub powietrznym) oświadcza wolę przed dowódcą statku lub jego zastępcą w obecności dwóch świadków. Dowódca lub jego zastępca spisują wolę spadkodawcy (i podają datę spisania), odczytują mu ją w obecności świadków i tutaj także wymagane są podpisy: spadkodawcy, dowódcy (lub zastępcy) i świadków.

Wszystkie wspomniane formy testamentów łączą przepisy wspólne dotyczące świadków. Bezwzględnie świadkiem sporządzenia testamentu nie może być osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, jest niewidoma, głucha lub niema, nie może czytać i pisać, nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament, jest skazana prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania. Świadkami nie mogą być również: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia. Względnie świadkiem nie może być także osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść.