Wrzesień, to czas powrotu do nauki, do podręczników i materiałów edukacyjnych. Ale to także wspaniały moment, aby pobudzić zainteresowanie lekcjami historii przez poznanie „na żywo” jej bohaterów. To właśnie oni, najwybitniejsi synowie i córki naszej ziemi, wychodzą na ulice miast, aby opowiedzieć o swoich dokonaniach.

Duma i podziw

Barwny korowód postaci w przepięknych, starannie dobranych kostiumach cieszy oko i wzbudza dumę z osiągnięć naszych przodków. Każda z postaci niesie za sobą swoją historię, każda zasłużyła sobie na miano wybitnej i pozostawiła po sobie wspaniały dorobek oraz owocne życie godne naśladowania. Warto prezentować na ulicach dokonania naszych przodków, aby każdy mógł osobiście dotknąć miecza Chrobrego, bryły soli niesionej przez św. Kingę, rozszyfrowanej przez Mariana Rejewskiego Enigmy czy lampy naftowej Ignacego Łukasiewicza.

Królowie, książęta, święci i błogosławieni, poeci i pisarze, wynalazcy i odkrywcy, rycerze i żołnierze. Piękne suknie i wyjątkowe nakrycia głowy.

Dzieci zapamiętują obrazy, a Orszak Dziejów – korowód postaci w porządku chronologicznym, jednych w strojnych królewskich szatach, innych w szacownych mundurach, jeszcze innych w strojach sportowców czy w fartuchach naukowców – to obraz barwny i pociągający, zapada w pamięć i czyni historię bliższą, bardziej przyjazną. Korony i berła, miecze i tarcze, pióra i probówki z minionych epok symbolizują role społeczne, zadania, funkcje, wykonywane zawody czy wręcz wynalazki. Za nimi kryją się osoba, postać naszego przodka, który zasługuje na naszą pamięć i wiedzę ze względu na swoje służące ludzkości dokonania. Możemy być z nich dumni i warto, aby nasze dzieci poznały polskich bohaterów.

Mapa orszaku

Fundacja Orszak Dziejów organizuje wydarzenie już po raz czwarty na Krakowskim Przedmieściu i pl. Zamkowym w Warszawie. W ślad za Warszawą idą inne miasta i miejscowości. Jedną z nich jest niewielki Ryczów, który już dwukrotnie prezentował Orszak Dziejów na swoich ulicach dzięki społeczności jednej z ryczowskich szkół. Wrocławski Orszak Dziejów już po raz kolejny przemierza ulice Starówki, a Zamość rozpoczyna w tym roku przygodę z Orszakiem Dziejów ze względu na 430. rocznicę powstania Akademii Zamoyskiej, stworzonej przez założyciela miasta Jana Zamoyskiego. Orszak Dziejów to wydarzenie, które może zaistnieć w każdej miejscowości w Polsce. Obok wybitnych postaci w historii Polski jest wielu lokalnych bohaterów, którzy zapisali się na kartach historii swojego regionu i zasługują na doroczne upamiętnienie.

Bohaterowie i rekwizyty

Odtwórcami ról są nie profesjonalni aktorzy, a zwykli miłośnicy historii, rodzice uczniów zaangażowanych placówek edukacyjnych, ich przyjaciele, młodzież. Jedni bardzo lubią daną postać historyczną i dlatego chcą się w nią wcielić, a inni chcą bliżej poznać wybitnego Polaka i traktują udział w Orszaku Dziejów jako zadanie i wyzwanie.

Ponad 100 postaci historycznych zaprezentuje swoje osiągnięcia, podzieli się opowieściami ze swojego życia. Pochód otwierają Mieszko I z Dobrawą, przed którymi niesione są wspaniałe orły przednie – symbol na polskim godle. Mikołaj Kopernik podzieli się swoimi obserwacjami nieba, Adam Mickiewicz zarecytuje nam swój ulubiony wiersz, Maria Skłodowska-Curie wytłumaczy, jak odkryła polon i rad, a Jan III Sobieski opowie o zwycięstwie pod Wiedniem. Podróżnicy pokażą pamiątki przywiezione z podróży, a naukowcy zdradzą tajemnice swoich wynalazków. Wśród postaci Orszaku Dziejów jest wielu bohaterów II wojny światowej: św. Maksymilian Maria Kolbe, rtm. Witold Pilecki, gen. Władysław Anders, miś Wojtek i błogosławiona rodzina Ulmów, której była poświęcona zeszłoroczna edycja wydarzenia.

Tym razem postacią przewodnią jest hr. Władysław Zamoyski. Nie bez powodu zasłużył sobie na szczególną uwagę. Świadomy tego, jak gospodarka rabunkowa ówczesnych właścicieli zagraża tatrzańskim lasom, kupił dobra zakopiańskie i doprowadził Zakopane do rozkwitu. Dbał o przyrodę, fundował szkoły, wodociągi, dzięki niemu powstały elektrownia wodna, a przede wszystkim szosa i droga kolejowa z Chabówki do Zakopanego. Zamoyski zaangażował się w rozstrzygnięcie sporu o Morskie Oko, który choć trwał od lat, właśnie pod koniec okresu zaborów osiągnął apogeum. To dzięki staraniom Zamoyskiego dziś ten piękny zakątek Tatr należy do Polski. Prowadził spór z pruskim księciem Hohenlohe, który był właścicielem obszarów po węgierskiej stronie granicy i bardzo chciał poszerzyć swoje tereny łowne o urokliwą Dolinę Rybiego Potoku. To Zamoyski zmobilizował opinię publiczną i Polacy z trzech zaborów na czele z Janem Matejką zebrali 34 tys. podpisów pod petycją do Parlamentu Wiedeńskiego. To również Zamoyski wyszukał na obrońcę strony galicyjskiej wybitnego historyka prof. Oswalda Balzera, który udowodnił przynależność okolic Morskiego Oka do polskiej Galicji. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości uznano granice zatwierdzone w procesie o Morskie Oko, a my możemy cieszyć się wędrówkami górskimi po polskich szlakach aż po Rysy. Hrabia przed śmiercią przekazał należące do niego dobra kórnickie i zakopiańskie ojczyźnie. Ta mało znana, a jakże wybitna postać polskiego magnata XIX wieku już od 3 lat wędruje w Orszaku Dziejów wraz ze swoją matką Jadwigą, założycielką Szkoły Domowej Pracy Kobiet.

Dokonaniom hrabiego będzie poświęcona gra dla rodzin pt. Kuferek Zamoyskiego. Dzięki rozwiązywaniu konkursowych zadań dowiemy się, co zawdzięczamy wielkiemu patriocie.

Z kolei gra dla dzieci Kto i kiedy?, która już od paru lat cieszy się popularnością wśród najmłodszych, uczy chronologii i przynależności poszczególnych postaci do okresów historycznych. Na uczestników gier czekają piękne nagrody związane z tematyką wydarzenia.

Polonez na finał

W ubiegłym roku postacie Orszaku Dziejów na pl. Zamkowym w Warszawie rozdały 10 tys. wizytówek z krótkimi notatkami o swoich osiągnięciach. Jakże wiele wiedzy historycznej w ten przystępny sposób dotarło do nas w miłej atmosferze i w formie zabawy!

Punktem kulminacyjnym wydarzenia jest polonez, którego tańczą zarówno postacie historyczne, jak i wszyscy przybyli. Trudno sobie odmówić udziału w tym pięknym tańcu w tak doborowym i strojnym towarzystwie. Organizatorzy zaproponują również pokaz i lekcje tańca dworskiego w towarzystwie dam i paniczów z czasów królewskiej Polski.

Najbliższy Orszak Dziejów już wkrótce: Warszawa, 14 września, godz. 16, Krakowskie Przedmieście i pl. Zamkowy. Zapraszamy!

Autorka jest pomysłodawcą, scenarzystą i reżyserem Orszaku Dziejów.