Odpowiedź eksperta
Jeżeli mąż matki nie jest ojcem biologicznym, a chce wychowywać dziecko, to wszystko zależy od sytuacji prawnej prawdziwego taty. Gdy jest on pozbawiony praw rodzicielskich, można ubiegać się o przysposobienie, czyli adopcję. Oznacza to, że Pani mąż, który nie jest biologicznym ojcem, zostanie za niego uznany w znaczeniu prawnym. W praktyce jego pozycja będzie taka sama jak ojca biologicznego i wiąże się to z nałożeniem na niego wszelkich obowiązków rodzicielskich uregulowanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (k.r.io.).

Uregulowanie zatem w sposób właściwy stosunków między Pani mężem a dzieckiem jest kwestią wtórną. Pierwotnie musi Pani zadbać o wyjaśnienie sytuacji ojca biologicznego.

Sądowego ustalenia ojcostwa mogą żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka, przy czym ani matka, ani domniemany ojciec nie mogą wytoczyć powództwa o ustalenie ojcostwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Na podstawie art. 93 § 2 k.r.io.: „jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców”. Zgodnie z powyższym przepisem w sprawie o ustalenie ojcostwa można także zawrzeć żądanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej.

W art. 111 k.r.io. ustawodawca wskazał natomiast trzy przesłanki uzasadniające pozbawienie władzy rodzicielskiej. Są to:

1) trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej,

2) nadużycie władzy rodzicielskiej,

3) zaniedbywanie w sposób rażący obowiązków względem dziecka.

W Pani przypadku będzie to przesłanka pierwsza, ponieważ zgodnie z orzecznictwem przez trwałą przeszkodę uniemożliwiającą wykonywanie władzy rodzicielskiej należy rozumieć taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej.

Dopiero po wykonaniu powyższych kroków można przystąpić do działań adopcyjnych.

Przysposobienie dziecka dokonuje się zawsze na wniosek osoby zainteresowanej ustanowieniem tego rodzaju stosunku prawnego, z uwzględnieniem, jakiego rodzaju ma to być przysposobienie, tzn. pełne czy niepełne. Pismo to należy złożyć w sądzie rejonowym, w wydziale rodzinnym. Właściwość miejscową sądu ustala się na podstawie miejsca zamieszkania wnioskodawcy albo dziecka, które ma zostać przysposobione.

Różnica między przysposobieniem pełnym a niepełnym jest taka, że przy adopcji pełnej relacje przysposabiający – dziecko będą jak pokrewieństwo dziecka z rodzicem oraz rodziną tego rodzica. Nastąpi wtedy zerwanie więzi dziecka z jego biologicznym rodzicem. Przy przysposobieniu niepełnym natomiast powstanie stosunek przysposobienia między dzieckiem a rodzicem adoptującym, ale nie krewnymi adoptujących. Przysposobiony zachowa prawa i obowiązki względem swoich biologicznych krewnych.