Prelegent zapoznał przybyłych słuchaczy z historią Zakonu, zarówno w wymiarze Kościoła powszechnego, jak i lokalnego - łowickiego. Na wstępie Ojciec Rektor przypomniał, że Pijarzy są ostatnim zakonem w historii Kościoła, który został powołany do istnienia na Prawie Papieskim i w związku z tym zakonnicy mają śluby uroczyste. O członkach tego typu zakonów mówi się „ojcowie” (np. dominikanie) w przeciwieństwie do członków zgromadzeń i stowarzyszeń późniejszych, powołanych na prawie lokalnym, o których mówi się „księża” (np. salezjanie).
Głównym przełożonym zakonu jest Ojciec Święty i Stolica Apostolska. Jak w każdym zgromadzeniu, także i tu istnieje wewnętrzna struktura. Generałem Zakonu jest zawsze Hiszpan, mający swą siedzibę w Rzymie. Jest także prowincjał na powołaną prowincję (w Polsce jest jedna prowincja, zaś w Hiszpanii jest ich aż pięć). Aby można było powołać prowincję, musi być przynajmniej 30 zakonników po ślubach wieczystych oraz 4 domy zakonne.
W dalszej części prelekcji o. Pilch przedstawił krótką charakterystykę sylwetki św. Józefa Kalasancjusza - założyciela Zakonu Ojców Pijarów, którego pełna nazwa brzmi: Zakon Klerycki Ubogi Matki Bożej Szkół Pobożnych. Św. Józef Kalasancjusz urodził się w 1557 r. w Hiszpanii jako syn wójta. Najpierw został księdzem diecezjalnym. Podczas podróży do Rzymu w 1597 r., na Zatybrzu, w zakrystii kościoła św. Doroty, św. Józef Kalasancjusz usłyszał głos mówiący, iż od tej chwili biedne dzieci będą jego udziałem i będzie się nimi zajmował. W 1617 r. Stolica Apostolska pozwoliła mu, wraz z 4 towarzyszami, złożyć śluby zakonne i przywdziać nowy strój - habit. Zajmowanie się dziećmi zaniedbanymi i opuszczoną młodzieżą było tak potrzebne, że jeszcze za życia św. Józefa Kalasancjusza powstały domy w całej Europie, w tym także w Polsce. Pierwszy taki dom powstał już w 1642 r. w posiadłości Lubomirskich, w miejscowości Podoliniec. Do Łowicza pijarzy przybyli w 1668 r.
W dalszej części prelekcji Ijciec Pilch przypomniał także, iż w XVIII wieku pijarzy byli potęgą w organizacji szkolnictwa. W Rzeczypospolitej mieli 38 szkół, z szeregów których wyszło wiele znanych osobistości życia publicznego. Uczniami szkół pijarskich byli m.in.: Stanisław Konarski, Ignacy Moniuszko, Wojciech Bogusławski, Onufry Kopczyński, Alojzy Osiński, Jakub Falkowski, Joachim Lelewel i blisko 100 posłów. Po 1863 r. pijarów usunięto z Polski, został tylko jeden dom. Po tej kasacji z trudem się odrodzili. Między I a II wojną światową istniało tylko jedno liceum pijarskie w Krakowie. Dopiero po 1989 r. pijarzy znów zaczęli organizować szkoły w Polsce.
Obecnie w naszym kraju Ojcowie Pijarzy prowadzą 3 szkoły podstawowe (w Krakowie, Warszawie i Łowiczu) oraz 2 gimnazja (w Krakowie i Łowiczu).
Wszyscy z zaciekawieniem wysłuchali prelekcji o. Pilcha, która na pewno pogłębiła świadomość przybyłych na spotkanie katolików. Warto pamiętać, że reformy szkolnictwa w II poł. XVIII wieku dokonali właśnie Ojcowie Pijarzy. Co więcej, plan jej przeprowadzenia został opracowany w Łowiczu - za sprawą ks. Stanisława Konarskiego, o czym przypomniał m.in. Ojciec Święty Jan Paweł II w czasie odwiedzin tego prymasowskiego grodu 14 czerwca 1999 r.